Τα τελευταία χρόνια η πολιτεία επέβαλε μια σειρά από σημαντικές ψηφιακές αλλαγές στη λειτουργία των επιχειρήσεων με στόχο – όπως ειπώθηκε – «την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της διαφάνειας.»
Οι επιχειρήσεις υποχρεώθηκαν να προχωρήσουν σε διασύνδεση POS με ταμειακές μηχανές, σε διαβίβαση δεδομένων στην πλατφόρμα myDATA, σε εφαρμογή ηλεκτρονικής τιμολόγησης μέσω παρόχων, σε αναβάθμιση λογισμικών εμπορικής διαχείρισης, σε αντικατάσταση ή εκσυγχρονισμό ταμειακών μηχανών και σε τεχνικές προσαρμογές για τη διασύνδεση όλων των συστημάτων.
Όλες αυτές οι αλλαγές έγιναν με το επιχείρημα ότι το κράτος θα έχει πλέον πλήρη εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας των επιχειρήσεων. Αν, λοιπόν, κάθε συναλλαγή καταγράφεται ψηφιακά και τα στοιχεία διασταυρώνονται ηλεκτρονικά, γιατί το κράτος συνεχίζει να εφαρμόζει τεκμαρτή φορολόγηση; Η διατήρηση της τεκμαρτής φορολόγησης την ίδια στιγμή που εφαρμόζεται εκτεταμένος ψηφιακός έλεγχος δημιουργεί μια προφανή αντίφαση.Παρά τα ψηφιακά εργαλεία ελέγχου, που η ίδια επέβαλε, επιμένει να φορολογεί τους ελεύθερους επαγγελματίες με τεκμαρτό τρόπο, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ασφυξίας για τη μικρομεσαία επιχείρηση.Η πολιτική αυτή δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη φορολογική παρέμβαση. Αποτελεί μια στρατηγική επιλογή που μετατρέπει τη μικρομεσαία επιχείρηση σε μόνιμο φορολογικό στόχο, και μάλιστα, σε μια περίοδο που η αγορά δείχνει ξεκάθαρα σημάδια κόπωσης.
Η πραγματική αγορά δεν ζει την «ανάπτυξη» που παρουσιάζεται.Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι η κατανάλωση κινείται σε χαμηλούς ρυθμούς. Ο «δείκτης όγκου πωλήσεων» στο λιανικό εμπόριο παρουσιάζει οριακές μεταβολές, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η πραγματική κατανάλωση παραμένει στάσιμη.Ακόμη, όπου εμφανίζεται αύξηση στον κύκλο εργασιών, αυτή οφείλεται κυρίως στην αύξηση των τιμών και όχι σε πραγματική αύξηση των πωλήσεων.Με απλά λόγια: ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερα, αλλά αγοράζει λιγότερα.
Κατά το πέρασμα από τις μεγάλες πόλεις στην περιφέρεια, για τους ελεύθερους επαγγελματίες τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο δύσκολα.Στην Καρδίτσα, όπως και σε πολλές επαρχιακές πόλεις, αν εξαιρέσουμε τον πρωτογενή παραγωγή, η τοπική αγορά βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Μικρά καταστήματα, οικογενειακές επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες κρατούν ζωντανή την οικονομική δραστηριότητα.
Όμως, τα τελευταία χρόνια ο «τζίρος» των επιχειρήσεων πιέζεται, η κατανάλωση περιορίζεται και το λειτουργικό κόστος αυξάνεται συνεχώς.Η ενέργεια, τα ενοίκια, οι πρώτες ύλες και τα καθημερινά λειτουργικά έξοδα έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Μέσα στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση Μητσοτάκη επιλέγει για τους ελεύθερους επαγγελματίες την τεκμαρτή φορολόγηση.Η τεκμαρτή φορολόγηση βασίζεται σε μια απλή λογική: το κράτος καθορίζει ένα ελάχιστο εισόδημα για τον επαγγελματία, ανεξάρτητα από το πραγματικό αποτέλεσμα της δραστηριότητάς του.Δηλαδή, ο επαγγελματίας δεν φορολογείται με βάση αυτά που πραγματικά κερδίζει, αλλά με βάση αυτά που το κράτος θεωρεί ότι θα έπρεπε να κερδίζει.Σε μια οικονομία όμως που η κατανάλωση πιέζεται, οι τζίροι μειώνονται σε πολλούς κλάδους και η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών εξαντλείται ολοένα και νωρίτερα μέσα στον μήνα, η τεκμαρτή φορολόγηση μετατρέπεται σε μια πραγματική «θηλιά» για τη μικρομεσαία επιχείρηση.
Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν είναι απλό. Πώς είναι δυνατόν μια πολιτεία που απαιτεί πλήρη ψηφιακή διαφάνεια από τις επιχειρήσεις να συνεχίζει να φορολογεί με τεκμήρια;Αν τα ψηφιακά εργαλεία λειτουργούν, τότε η τεκμαρτή φορολόγηση δεν έχει λόγο ύπαρξης.Αν δεν λειτουργούν, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι επιχειρήσεις αλλά η αναποτελεσματικότητα του ίδιου του φορολογικού μηχανισμού.Η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα δεν είναι πρόβλημα της οικονομίας. Είναι η ραχοκοκαλιά της. Όταν όμως η πολιτεία επιλέγει να αντιμετωπίζει τον ελεύθερο επαγγελματία ως μόνιμο φορολογικό στόχο και όχι ως βασικό παραγωγικό παράγοντα, το αποτέλεσμα είναι η συρρίκνωση της αγοράς και η συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας σε ολοένα και λιγότερους.Η οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται στη φορολογική εξάντληση της μικρομεσαίας επιχείρησης.Γιατί χωρίς ζωντανή μικρομεσαία επιχειρηματικότητα δεν υπάρχει ούτε πραγματική ανάπτυξη ούτε βιώσιμη περιφερειακή οικονομία.
Δρ. Παπαγεωργίου Σωτήρης,
Διδάσκων Παν/ίου Θεσσαλίας
Γραμματέας Δικτύου Επιστημόνων και μέλος της Κεντρικής Πολ. Επιτροπής ΠΑΣΟΚ
