Του Τάσου Αθανασόπουλου, πρώην Προέδρου Κοινότητας Λεονταρίου
Υπάρχουν ορισμένες στιγμές στην ιστορία ενός τόπου που αποκαλύπτουν με τον πιο καθαρό τρόπο τις πραγματικές δυνατότητες και τις πραγματικές αδυναμίες των θεσμών του. Η απόφαση να ανατεθεί η λειτουργία του διυλιστηρίου νερού στο Λεοντάρι μέσω προγραμματικής σύμβασης με τη ΔΕΥΑ Λάρισας είναι μία από αυτές τις στιγμές.
Πριν βιαστεί κανείς να πανηγυρίσει για την έναρξη ενός έργου που καθυστέρησε επί δεκαετίες, οφείλουμε να θέσουμε ένα θεμελιώδες ερώτημα:
Πώς φτάσαμε στο σημείο οι Δήμοι της Καρδίτσας και κυρίως ο Δήμος Σοφάδων να μην μπορούν να λειτουργήσουν και να διαχειριστούν ένα έργο που κατασκευάστηκε για να εξυπηρετεί τους ίδιους τους πολίτες τους;
Η απάντηση δεν βρίσκεται στους τελευταίους μήνες. Βρίσκεται σε μια ολόκληρη ιστορία χαμένων ευκαιριών.
Για περισσότερα από τριάντα χρόνια οι κάτοικοι πολλών κοινοτήτων της περιοχής ζουν με το πρόβλημα της ποιότητας των υπόγειων υδάτων. Η εκτεταμένη χρήση λιπασμάτων και η απουσία σοβαρής περιβαλλοντικής πολιτικής επιβάρυναν τους υδροφορείς με νιτρικά, δημιουργώντας ένα πρόβλημα γνωστό σε όλους αλλά λυμένο από κανέναν.
Την ίδια περίοδο, η ύπαρξη του ταμιευτήρα Σμοκόβου δημιούργησε την ψευδαίσθηση ότι το νερό ήταν ένα αγαθό ανεξάντλητο. Αντί να οργανωθεί ένα σύγχρονο μοντέλο διαχείρισης με κλειστά δίκτυα, τηλεμετρία και εξοικονόμηση πόρων, επικράτησε η λογική της ευκολίας.
Το νερό έτρεχε στα ανοιχτά κανάλια, οι απώλειες θεωρούνταν φυσιολογικές και κάθε συζήτηση για δημοτική επιχείρηση άρδευσης αντιμετωπιζόταν είτε με αδιαφορία είτε με καχυποψία.
Η περίφημη μελέτη Λαζαρίδη για την ανάπτυξη κλειστών αρδευτικών δικτύων έμεινε ουσιαστικά στα χαρτιά.
Σήμερα όμως η πραγματικότητα εκδικείται.
Η ανομβρία, η κλιματική αλλαγή και η κακή διαχείριση των προηγούμενων δεκαετιών οδήγησαν την περιοχή είκοσι χρόνια πίσω. Οι αγρότες βιώνουν πλέον συνθήκες που θεωρούσαν ξεχασμένες.
Και τώρα έρχεται το πλέον ανησυχητικό στοιχείο.
Το διυλιστήριο που κατασκευάστηκε για να υδροδοτεί περίπου 35 κοινότητες από τα νερά του Σμοκόβου δεν θα λειτουργήσει από έναν τοπικό φορέα των Σοφάδων ή της Καρδίτσας, αλλά από τη ΔΕΥΑ Λάρισας.
Ασφαλώς η ΔΕΥΑ Λάρισας διαθέτει τεχνογνωσία και εμπειρία. Κανείς δεν αμφισβητεί αυτό το γεγονός.
Το ερώτημα όμως είναι άλλο.
Τι σημαίνει πολιτικά και διοικητικά για έναν νομό όταν ένα έργο στρατηγικής σημασίας δεν μπορεί να υποστηριχθεί από τους δικούς του θεσμούς;
Σημαίνει ότι μετά από δεκαετίες λειτουργίας της τοπικής αυτοδιοίκησης, μετά από εκατομμύρια ευρώ ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτήσεων, μετά από αμέτρητες προεκλογικές υποσχέσεις, οι τοπικές αρχές δηλώνουν εμμέσως ότι αδυνατούν να αναλάβουν μόνες τους την ευθύνη.
Και αυτό δεν είναι επιτυχία.
Είναι παραδοχή αποτυχίας.
Η πραγματική συζήτηση λοιπόν δεν είναι αν η ΔΕΥΑ Λάρισας μπορεί να λειτουργήσει το έργο. Πιθανότατα μπορεί.
Η πραγματική συζήτηση είναι γιατί δεν μπορεί να το λειτουργήσει ο τόπος που το έχει ανάγκη.
Γιατί δεν δημιουργήθηκε εγκαίρως η αναγκαία τεχνική και διοικητική υποδομή;
Γιατί δεν εκπαιδεύτηκε προσωπικό;
Γιατί δεν συγκροτήθηκε ένας ισχυρός διαδημοτικός φορέας ύδρευσης;
Γιατί η περιοχή εμφανίζεται σήμερα εξαρτημένη από εξωτερικούς μηχανισμούς για ένα τόσο κρίσιμο αγαθό;
Οι πολίτες δικαιούνται απαντήσεις.
Ιδιαίτερα μάλιστα σε μια περίοδο όπου η χώρα οδεύει προς νέο εκλογικό κύκλο και η κυβέρνηση θα επιχειρήσει να παρουσιάσει έργα και αποτελέσματα.
Διότι υπάρχει ο κίνδυνος το διυλιστήριο να χρησιμοποιηθεί ως επικοινωνιακό σύμβολο επιτυχίας, ενώ στην πραγματικότητα αναδεικνύει τις χρόνιες παθογένειες που οδήγησαν στην ανάγκη εξωτερικής διαχείρισης.
Οι κορδέλες των εγκαινίων είναι εύκολες.
Η οικοδόμηση θεσμών είναι δύσκολη.
Και οι θεσμοί είναι εκείνοι που λείπουν.
Η Καρδίτσα δεν χρειάζεται άλλες φωτογραφίες επισήμων μπροστά σε έργα που σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες.
Χρειάζεται μια νέα στρατηγική για το νερό.
Χρειάζεται διαφάνεια.
Χρειάζεται δημοτική και περιφερειακή διοίκηση που να διεκδικεί, να σχεδιάζει και να λογοδοτεί.
Χρειάζεται σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα.
Χρειάζεται προστασία των υπόγειων υδροφορέων.
Χρειάζεται πραγματική αυτοδιοίκηση.
Διότι το νερό δεν είναι ούτε πεδίο μικροπολιτικής ούτε εργαλείο δημοσίων σχέσεων.
Είναι προϋπόθεση ζωής, ανάπτυξης και παραμονής των νέων ανθρώπων στον τόπο.
Και ένας τόπος που δεν μπορεί να διαχειριστεί το νερό του, κινδυνεύει σύντομα να μην μπορεί να διαχειριστεί ούτε το μέλλον του.
